Az Işık Koşullarında Gelişen Bitki Seçenekleri

Evinizin en sevdiğiniz köşesi pencereden en uzak yer mi? Peki oraya koyduğunuz her bitki birkaç ay içinde sararıp cılızlaşıyor mu? Bu iki soruya "evet" diyorsanız sorun sizde değil, seçimde. Düşük ışık bitkileri diye anılan türler, karanlık odalarda "mutlu" olmaktan çok, az ışığa tahammül eden bitkilerdir. Bu ayrımı baştan netleştirmek, hangi türü nereye koyacağınıza karar verirken elinizi çok rahatlatır.

Aşağıda önce odanızdaki ışığı nasıl okuyacağınızı, sonra da birbirine alternatif olan türleri yan yana koyup neye göre seçeceğinizi anlatıyorum.

"Az ışık" tam olarak neyi tarif ediyor?

Aynı evin içinde bile ışık üç metrede yarıya düşebilir. Dolayısıyla "gölgeli köşe" ifadesi tek başına bir bilgi vermez; ölçüp karşılaştırmak gerekir.

Kuzeye bakan pencere ile penceresiz koridor aynı şey mi?

Hayır, ve bu fark seçimin tamamını değiştirir. Kuzeye bakan bir pencerenin bir metre yakını, gün boyu yumuşak ama sürekli bir ışık alır; buraya çok sayıda tür yerleştirilebilir. Penceresiz bir koridor ya da pencereden dört-beş metre uzaktaki bir kitaplık rafı ise fotosentez için sınırda bir ortamdır. İkincisinde başarı şansı olan tür sayısı bir elin parmaklarını geçmez.

Bir de "perde faktörü" var: tül perde ışığın hissedilir bir kısmını keser, kalın karartma perdesi ise gündüz kapalıysa odayı fiilen karanlık bir odaya çevirir. Bitkiyi taşımak yerine perdeyi gündüz açmak bazen tek başına çözümdür.

Işığı ölçmenin pratik bir yolu var mı?

Telefon uygulamalarına gerek kalmadan iki basit test işinizi görür:

• Gölge testi: Öğlen saatinde elinizi bitkinin bulunacağı yere tutun. Kenarları belirgin bir gölge oluşuyorsa parlak ışık, soluk ve dağınık bir gölge varsa orta ışık, neredeyse hiç gölge yoksa az ışık.
• Okuma testi: O noktada gün ışığında rahatça kitap okuyabiliyorsanız orta ışık aralığındasınız. Lamba açmak istiyorsanız düşük ışık sınıfındasınız.

Işık şiddeti ve ev bitkilerinin ihtiyaç aralıkları konusunda daha ayrıntılı bir çerçeveye ihtiyaç duyarsanız, sitedeki aydınlatma gereksinimleri karşılaştırması bu testleri sayısal değerlerle birlikte ele alıyor.

Yapay ışık bitkiyi kurtarır mı?

Kısmen. Normal bir tavan armatürü bitki için neredeyse yok sayılır; ancak bitkiden 30-40 cm mesafede, günde 10-12 saat çalışan bir bitki lambası orta ışık koşulunu taklit edebilir. Karar verirken şunu sorun: bu köşeye kablo çekmeye, zamanlayıcı takmaya ve lamba görüntüsüne razı mıyım? Cevap "hayır" ise doğru hamle bitkiyi değiştirmek, ışığı zorlamak değil.

Hangi tür hangi köşeye? Karşılaştırmalı seçenekler

Türleri üç dayanıklılık kademesine ayırmak, karar vermeyi ciddi biçimde kolaylaştırıyor.

En dayanıklılar: unutulmayı affeden grup

Zamioculcas (ZZ bitkisi), sansevieria (paşa kılıcı) ve aspidistra bu grubun omurgasıdır. Üçü de kalın gövde veya yumrularında su depoladığı için hem karanlığı hem düzensiz sulamayı tolere eder. Karanlık bir ofis köşesi, merdiven boşluğu veya penceresiz banyo için ilk tercih bunlar olmalı.

Karşılığında ne veriyorsunuz? Hız. Az ışıkta bu bitkiler yılda bir-iki yeni yaprak çıkarır. "Hızla büyüyüp köşeyi dolduran bir bitki" beklentisiyle alırsanız hayal kırıklığı olur.

Orta kademe: gölgeye alışan ama biraz ışık isteyenler

Pothos (salon sarmaşığı), philodendron türleri, aglaonema ve spatifilyum bu kademede. Bunlar kuzey penceresi yakınında ya da parlak bir odanın loş köşesinde iyi durur; tamamen karanlıkta ise yaprak arası uzar, renk soluklaşır. Spatifilyum çiçek açması için orta ışık ister, karanlıkta yaşar ama çiçeklenmez. Aglaonema'da desenli ve pembeli çeşitler koyu yeşil olanlara göre daha fazla ışık talep eder; gölge için sade yeşil formları seçin.

Nemli gölge sevenler: en riskli grup

Eğrelti otları, kalatea ve maranta doğada orman altında yetişir; yani gölgeye alışkındır ama gölge + kuru ev havası ikilisini sevmez. Bu türler kalorifer yanındaki karanlık bir köşede değil, banyo gibi nemli ve loş alanlarda başarılıdır. Karar verirken kendinize şunu sorun: bu köşede nem seviyesini yükseltmek için ek çaba harcayacak mıyım?